Ernst Cassirer

Filozof
28.07.1874 13.04.1945 Wrocław

Biografia

Ernst Cassirer urodził się w rodzinie żydowskiego handlowca Eduarda Cassirera we Wrocławiu. Był kuzynem Kurta Goldsteina, psychiatry-neurologa i pioniera psychosomatyki; Rozalia, siostra Eduarda, była matką Kurta.

W 1892 rozpoczął studia prawnicze na uniwersytecie w Berlinie, później studiował także literaturę niemiecką oraz filozofię. W 1896 przeniósł się do Marburga, gdzie związał się z tak zwaną neokantowską szkołą marburską. W 1899 obronił doktorat pod kierunkiem Paula Natorpa, poświęcony filozofii Kartezjusza zatytułowany „Kritik der mathematischen und naturwissenschaftlichen Erkenntnis”. W 1902 poślubił kuzynkę Toni Bondy, z którą miał troje dzieci. Jego habilitacja w Berlinie w 1906 na podstawie rozprawy „Das Erkenntnisproblem in der Philosophie und Wissenschaft der neueren Zeit” została przyjęta i przez kolejne 13 lat pracował jako docent w Berlinie.

Mocno identyfikował się ze swoją neokantowską szkołą marburską. Świadczy o tym nie tylko postawa w Davos w 1929, lecz stanowisko zajęte wcześniej, w 1906 r.: gdy Leonard Nelson ostro skrytykował Hermanna Cohena, Cassirer stanął w obronie swego mistrza i podjął polemikę w pracy „Der kritische Idealismus und die Philosophie des ‚gesunden Menschenverstandes’”. Ostra wymiana zdań między Cassirerem a Nelsonem dotyczyła sposobu rozumienia metody krytycznej.

W 1919 został powołany na katedrę filozofii na nowo utworzonym Uniwersytecie Hamburskim, gdzie pozostał do 1933. W tym czasie opublikował swoje główne dzieło Filosophie der symbolischen Formen (Filozofia form symbolicznych), w którym - nawiązując do idei Kantowskich - podjął próbę ugruntowania wielorakości sposobów ujmowania świata przez człowieka (takich jak mit, nauka, język itd.) przy pomocy symboli na podstawie teorii znaczenia form rzeczywistości. Jednocześnie w hamburskiej bibliotece Warburga ściśle współpracował z jej założycielem Aby Warburgiem. Tutaj powstały niektóre prace, szczególnie poświęcone renesansowi. W 1929 Cassirer został pierwszym na niemieckim uniwersytecie rektorem pochodzenia żydowskiego. Jego mowa inauguracyjna wyrażała poparcie dla konstytucji weimarskiej.

W 1929, podczas filozoficznego sympozjum w Davos, doszło do znanego sporu między Cassirerem a Martinem Heideggerem. Wystąpienie Heideggera było traktowane jako filozoficzny zwrot przeciwko burżuazyjnej filozofii reprezentowanej przez Cassirera. Jednak pod względem treści spór pozostał nierozstrzygnięty.

Po przejęciu władzy w Niemczech przez nazistów w 1933 r. Cassirer emigrował do Anglii, gdzie wykładał gościnnie na uniwersytecie w Oksfordzie. Dwa lata później objął filozoficzną katedrę na uniwersytecie Göteborga, a w 1939 również uzyskał obywatelstwo szwedzkie. W 1941 przeprowadził się do Stanów Zjednoczonych, gdzie wykładał na Uniwersytecie Yale (w New Haven), a od 1944 na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. W tym czasie ukazała się jego praca An Essay on Man, w której rozwinął teorię form symbolicznych w kierunku antropologii filozoficznej i przedstawił jej podstawy w sposób przystępny dla szerszej publiczności. Analizy powstania narodowego socjalizmu przez Cassirera ukazały się po jego śmierci w The Myth of the State.

W filozofii Cassirer stwierdza, że całość ma prymat nad elementem - element nie ma znaczenia, dopóki nie zostanie mu nadane przez całość. Stworzył teorię symbolu. Poznanie jest symbolicznym przyswajaniem zjawisk przez ludzki umysł. Kultura to świat „form symbolicznych”. Dokonał podziału form ze względu na jakość i modalność: czas, przestrzeń, przyczynowość, rzecz i jej własności; oraz język, mit, religię, sztukę, historię i naukę. Najwyżej w poznaniu stoi nauka.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Autor głównego dzieła Filosofie der symbolischen Formen (Filozofia form symbolicznych).
Pierwszy żydowskiego pochodzenia rektor na niemieckim uniwersytecie (Hamburg, 1929).
Wkład w rozwój neokantyzmu i sformułowanie koncepcji form symbolicznych.
Emigracja i wykłady na Oksfordzie, Göteborgu, Yale i Columbia; wpływ na kulturową filozofię XX wieku.
Esej o człowieku (An Essay on Man, 1944).

Ciekawostki

W Davos (1929) doszło do słynnego sporu między Cassirerem a Martinem Heideggerem.
Cassirer napisał wiele dzieł w niemieckim języku, które stały się fundamentem późniejszych studiów nad kulturą.
Jego praca była kontynuowana po śmierci w serii pism, m.in. The Myth of the State (posthum 1946).

Udostępnij